Gdyby spróbować maksymalnie streścić to, co będzie się działo pod koniec trzeciego tygodnia listopada w Brzegu, to można by napisać: kilkanaście wydarzeń dla różnych odbiorców, kilkudziesięciu gości z całego kraju, koncerty spotkania autorskie, kiermasz książek i pięć syfonów. Tak się zapowiada 28 edycja flagowej imprezy brzeskiego Stowarzyszenia Żywych Poetów, czyli „Syfon – ludzie, muzyka, literatura”.
– Nie jesteśmy imprezą, która może konkurować o prestiż czy rozpoznawalność z wielkimi festiwalami literackimi w Polsce, ale mamy swoją specyfikę i ludzie jakoś jej ufają – mówi wieloletni prezes brzeskiego Stowarzyszenia, Radosław Wiśniewski – a obecna formuła miała czas dojrzeć, wykształcić przez lata doświadczeń dobrych i tych trudnych.
Kręgosłupem „Syfonu” w ostatnich latach, jak widać po programie, są z jednej strony spotkania autorskie – tak z autorami czy autorkami mającymi dużą rozpoznawalność w świecie literatury, jak i z tymi mniej znanymi, na przykład tymi, których wydaje brzeskie Stowarzyszenie. Z drugiej strony to konkursy literackie, w których przyznawane jest charakterystyczne brzeskie trofeum – złoty odlew Syfonu wykonywany tradycyjnie niemal od samego początku imprezy przez brzeskiego artystę plastyka – Wojciecha Janczyka.
– Kiedyś był jeden konkurs i jeden Syfon – mówi Wiśniewski – w tym roku będziemy mieli tych syfonów pięć. Jeden przyznamy w Zamkowym Turnieju Poetyckim dla dzieci i młodzieży imienia Janusza Wójcika. Turniej ma już swoją tradycję, ale chcieliśmy ją wzbogacić, ostatecznie patron tego turnieju był w jakimś sensie założycielem naszego stowarzyszenia, wówczas jeszcze nieformalnej grupy, a my wówczas mieliśmy tyle lat, co obecni uczestniczy tej imprezy.
Ponadto po raz 35 zostanie przyznana nagroda w konkursie poetyckim o laur Stowarzyszenia Żywych Poetów na zestaw wierszy, po raz 18 nagroda w konkursie na zbiór wierszy, który następnie jest wydawany w formie książkowej i po raz czwarty został przyznany Honorowy Złoty Syfon Zasługi.
Jak napisano w preambule tej ostatniej nagrody: „Honorowy Złoty Syfon Zasługi powstał z przekonania, że życie literackie tworzą nie tylko autorzy i autorki książek, lecz także osoby, które swoją pracą i działalnością organizacyjną, wydawniczą, krytycznoliteracką, animacyjną, społeczną i twórczą budują przestrzeń dla literatury, często pozostając poza głównym nurtem życia kulturalnego. Celem nagrody jest honorowanie osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju życia literackiego, a także wzmocnienie idei otwartości, przejrzystości oraz współuczestnictwa w dyskursie literackim. Honorowy Złoty Syfon Zasługi nie jest nagrodą za pojedyncze dzieło, lecz wyrazem uznania dla trwałego wkładu w życie literackie”.
– W tym roku po raz pierwszy zarząd naszego Stowarzyszenia ograniczył się jedynie do ogłoszenia nominacji, które zgłaszali laureaci tego wyróżnienia z poprzednich lat i organizacji głosowania internetowego – mówi Wiśniewski – chodziło nam o maksymalnie demokratyczny, otwarty charakter tej nagrody. Chcemy, żeby była unikalna wśród innych nagród, nie tylko dlatego, że osoba narodzona dostaje tylko ten honorowy syfon a żadnych pieniędzy.
Głosowanie trwało przez cały październik i wyłoniło laureatkę, czyli związaną z Kutnem i tamtejszym festiwalem Złoty Środek Poezji Olę Kołodziejek.
Piąty złoty syfon to tradycyjnie nagroda publiczności, o którą może zawalczyć każdy, kto doważy się stanąć przed mikrofonem w brzeskiej herbaciarni w sobotę, 21 listopada w finałowy wieczór „Syfonu” i zaprezentować swoją twórczość.
W programie znajdą się oprócz spotkań autorskich także dwie debaty literackie, koncerty i warsztaty dla najmłodszych. Ale Syfon od kilku lat to także kiermasz książek niezależnych wydawców, a od tego roku także spotkania w szkołach dzięki współpracy z Wrocławskim Domem Literatury i Festiwalem Silesius.
***
Klub Integracji Twórczych Stowarzyszenie Żywych Poetów zaprasza na 28 edycję festiwalu literackiego SYFON. Jak co roku program jest wypełniony po brzegi spotkaniami autorskimi i innymi wydarzeniami związanymi z literaturą i szeroko pojętą sztuką.
13 listopada 2026, piątek
Muzeum Piastów Śląskich, pl. Zamkowy 1
10:00 -13:00 – Zamkowy Turniej Poetycki im. Janusza Ireneusza Wójcika
19 listopada 2026, czwartek
Salon Silesiusa – spotkania w szkołach
ZSZ Nr 1 w Brzegu – „pranie wstępne” spotkanie autorskie z Julią Kusiak prowadzenie: Jakub Skurtys
Szkoły podstawowe – – „Zootransformers”, spotkanie autorskie z Karolem Maliszewskim prowadzenie: Ryszard Słoneczny
Mała Scena, Brzeskie Centrum Kultury, ul. Mleczna 5
17:00 – „Atlantyk-Trans” – spotkanie autorskie Tomasza Szerszenia, prowadzenie: Krystian Ławreniuk, (Salon Silesiusa)
18:30 – „Marne i pranie wstępne” Julia Kusiak, Anna Adamowicz, prowadzenie: Jakub Skurtys (Salon Silesiusa)
20 listopada 2026 piątek
Salon Silesiusa – spotkania w szkołach
I L.O. im. B. Chrobrego – „most z niebieskiego sznurka” – spotkanie autorskie z Jackiem Mączką – prowadzenie; Ryszard Słoneczny (Salon Silesiusa)
ZSZ Nr 1 – Szkoła Krytyki Literackiej – warsztat z Radosławem Wiśniewskim (we współpracy z dziennikliteracki.pl)
Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Jana Pawła 5, Nisza
17:00 – Dyskusja – Melityna – poemat rozpuszczony, Wszystkie moje córki – poemat cykliczny w dwunastu częściach – Prowadzenie: Weronika Stencel, uczestniczki rozmowy: Marlena Citak, Joanna Mueller, Marta Pilarska (we współpracy z dziennikliteracki.pl)
Niezależny Ośrodek Kultury Herbaciarnia, ul. Jana Pawła II 20, Brzeg
19:00 – „Repetytorium impresariatu i co dalej?” spotkanie autorskie z Maciejem Tarankiem, prowadzenie: Beata Gruszecka Małek
21: 00 – „Kronika przybliżeń” – Koncert zespołu the Lesers Band

21 listopada 2025 sobota
Rynek, Ratusz
13:00 – 15:00 – Poezja plastyczna – „wierszowany atlas ptaków polski” – warsztaty kreatywne dla dzieci, prowadzi Beata Gruszecka-Małek (zapisy)
Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Jana Pawła II 5, Brzeg
15:00 – „Czy literatura może być dobrą terapią albo na odwrót” – debata – Katarzyna Zwolska Płusa, Justyna Białowąs, Ryszard Chłopek, Tomasz Teodorczyk, prowadzenie: Radosław Wiśniewski
Niezależny Ośrodek Kultury Herbaciarnia, ul. Jana Pawła II 20
17:00 – „Osobno czy razem?” – spotkanie autorskie z Jackiem Mączką, Arturem Kibiłdą, Szymonem Florczykiem – prowadzenie; Witold Sułek
18:00 – „Wykryto mruganie” spotkanie autorskie z Izabelą Fietkiewicz-Paszek, prowadzenie Adam Buszek
19:00 – „Końce światów” – spotkanie autorskie z Ziemowitem Szczerkiem, prowadzenie: Krystian Ławreniuk
20: 00 – Stowarzyszenie Żywych Poetów i przyjaciele – prezentacje autorskie gości imprezy, Konkurs o nagrodę publiczności.
21:30 – Rozstrzygnięcie konkursu o laur Scherffera, rozstrzygnięcie konkursu o laur SŻP, rozstrzygnięcie konkursu o nagrodę publiczności, wręczenie Złotego Syfonu Zasługi
22:00 – Opowieść z GSB – koncert i opowieści Grzegorza Bukowskiego
Izba Książki Niszowej kiermasz literacki 20-21.11.2026 w „Herbaciarni”:
Wydawnictwo J (Wrocław),
Dom Literatury/SPP Łódź (Łódź),
Fundacja Afront (Bukowno),
Stowarzyszenie Żywych Poetów (Brzeg),
Wydawnictwo „Convivo” (Warszawa),
Organizator
K.I.T. Stowarzyszenie Żywych Poetów
Współorganizatorzy:
Miejska Biblioteka Publiczna w Brzegu
Niezależny Ośrodek Kultury „Herbaciarnia”
Brzeskie Centrum Kultury
Wrocławski Dom Literatury
Dziennikliteracki.pl
Mecenasi:
Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego
Fundusz Popierania Twórczości ZAIKS
Urząd Miasta Brzeg
Nadleśnictwo Brzeg
Starostwo Powiatowe w Brzegu
Ministerstwo Kultury I dziedzictwa Narodowego
Patronat medialny:
Przegląd Brzeski
Polskie Radio Opole
Współpraca:
Instytut Książki
Żwawy Borsuk
Fit Morning
* Zadanie 28. Syfon- Ludzie, Muzyka, Literatura- Brzeg 2026 jest współfinansowane ze środków Gminy Brzeg w ramach realizacji zadania publicznego
** Zadanie 28. Syfon- Ludzie, Muzyka, Literatura- Brzeg 2026 jest współfinansowane ze środków Województwa Opolskiego w ramach realizacji zadania publicznego
*** Działanie jest elementem programowym 11. Międzynarodowego Festiwalu Poezji Silesius. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
**** Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Inne Tradycje.
Przeczytaj też: Uczennica brzeskiego „Ekonomika” najlepsza w Polsce
